Mụn trứng cá: Nguyên nhân, Triệu chứng, Cách điều trị và Phòng Ngừa

Hơn 80% thanh thiếu niên đến tuổi dậy thì bị mụn trứng cá (Theo nghiên cứu của đại học Sakarya)

Và mình rất tiếc nếu bạn cũng nằm trong số đó khi đang đọc đến đây.

Nhưng đừng lo lắng! Mình có tin vui cho bạn đây.

Hơn 40% trong số đó đã trị dứt điểm mụn chỉ trong vòng 1 năm.

Và phương pháp “thần kỳ” đó sẽ được bật mí trong bài viết này!

Bạn đã sẵn sàng chưa? Tụi mình cùng tìm hiểu từng bước nha!

Chắc bạn cần:

Vậy mụn trứng cá là gì?

Trước khi đi sâu vào chi tiết cách trị lũ mụn khó ưa này, tụi mình hãy phân tích một chút về chúng nhé!

Mụn trứng cá có cái tên tiếng Anh rất kêu: Acne Vulgaris.

Acne có nghĩa là nhô lên (Eruption).

Vulgaris có nghĩa là phổ biến (Common).

Acne Vulgaris có nghĩa là một nốt mụn nhô lên thường gặp.

Sự hình thành mụn trứng cá

Soi kính hiển vi cục mụn trứng cá nè!

Mụn trứng cá xảy ra khi nang lông hoặc lỗ chân lông bị nghẽn lại, bởi nhiều hạt như các tế bào chết hoặc bởi dầu. Khi nang lông bị tắc nghẽn sẽ hình thành những nốt nhỏ, sưng đỏ trên bề mặt da.

Mấy em mụn thường hay xuất hiện ở những địa điểm như: mặt, ngực, vai và lưng. Nam thanh nữ tú vừa dậy thì và người trưởng thành là “crush” của mấy em mụn đó nha.

Cơ chế hình thành mụn trứng cá

Vậy quá trình từ lúc sinh ra cho đến khi “để lại sẹo” của mụn trứng cá diễn ra như thế nào? Hãy cùng mình tìm hiểu nha.

quá trình hình thành mụn trứng cá
Quá trình mụn trứng cá phát triển
  • Sự tăng tiết bã nhờn: khi hormone thay đổi, đến tuổi dậy thì hoặc trước kì kinh nguyệt của phụ nữ.
  • Sừng hóa lỗ chân lông: chất nhờn, vi khuẩn, tế bào chết bị kẹt lại ở lỗ chân lông, khiến bã nhờn bị tắt nghẽn, không thể tiết ra ngoài. Hình thành vi nhân mụn.
  • Mất cân bằng khuẩn chí da: khi lỗ chân lông bị tắt nghẽn và bã nhờn không thể tiết ra, lúc này sẽ tạo điều kiện lí tưởng cho vi khuẩn mụn (P.acne) sinh sôi trong môi trường đóng kín.
  • Quá trình viêm: Cơ thể điều tiết bạch cầu đến để tiêu diệt vi khuẩn, gây nên sự viêm nhiễm. Thêm nữa, các tế bào bị tổn thương trước đó cũng sẽ thúc đẩy quá trình viêm diễn ra nhanh hơn.

Nguyên nhân gây mụn trứng cá

Nguyên nhân nổi mụn dưới “lăng kính khoa học”:

Do các nốt sừng (Keratin Plugs):

Các nốt sừng là các nốt nhỏ được tạo bởi 3 thứ:

+ Các tế bào sừng chết.

+ Protein sừng.

+ Cuối cùng là sắc tố melanin.

Các nốt sừng dưới da

Đây chính là các nốt sừng – một trong những nguyên nhân gây mụn đó

Khi các tế bào sừng ở các nang lông sản xuất quá mức chất sừng (hiện tượng này gọi là dày sừng – Hyperkeratosis) dẫn đến có nhiều nốt sừng được hình thành. Và các bé sừng này sẽ cắm vào đầu bạn… ý mình là làm tắt đường vào của nang lông.

Do bã nhờn (Sebum):

tuyến bã nhờn

Còn đây là sự hình thành bã nhờn dẫn đến tắc nghẽn lỗ chân lông

Kế tiếp, bã nhờn được tiết ra từ các tuyến bã nhờn để đáp ứng với sự gia tăng sản xuất Androgen, hay còn gọi là hóc-môn tuổi dậy thì đó mọi người. Cũng giống như các nốt sừng, bã nhờn sẽ làm tắt nghẽn các nang lông.

Chính vì thế, khi có quá nhiều nốt sừng hoặc bã nhờn (thậm chí là cả hai), chúng sẽ bắt đầu làm đầy nang lông. Và tèn tén ten, mấy cục mụn sẽ thay phiên nhau trỗi dậy tàn phá vẻ đẹp của chúng ta.

Sự sinh sôi của vi khuẩn (Bacterial Overgrowth):

Bình thường mấy em này sống hiền lành trong các nang lông. Nhưng khi nang lông bị tắt nghẽn, lúc này sẽ tạo thành một môi trường kín, nhốt tất cả vi khuẩn lại.

Vi khuẩn không thể thoát ra, chúng bắt đầu “ngấu nghiến” bã nhờn và chất sừng để “giải tỏa cơn đói”. Và ăn càng nhiều, bọn chúng sẽ sinh sôi càng nhiều.

vi khuẩn sinh sôi

Cuối cùng là do các sự sinh sôi quá mức của vi khuẩn

Lúc này nhằm “bình ổn dân số”, cơ thể sẽ cử các tế bào miễn dịch đến và tiêu diệt vi khuẩn. Kết quả của cuộc chiến vi mô này là bề mặt da sẽ xuất hiện mụn mủ trắng.

Do di truyền (Genetic):

Dày sừng là một yếu tố di truyền trong gia đình. Hoặc những phụ nữ bị bệnh buồng trứng đa nang, có lượng hóc-môn tăng cao dẫn tới tiết nhiều dầu và kết quả là mụn nổi nhiều hơn.

Làn da dầu cũng là một yếu tố di truyền. Và đây chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mụn.

Do môi trường (Enviroment):

“Ông trời lúc nắng lúc mưa

Mặt tôi mụn nổi lưa thưa quanh mồm”.

Nắng mưa thất thường đôi khi thật lãng mạn, tuy nhiên sẽ là một tấn “bi kịch” nếu bạn có một làn da nhạy cảm với thời tiết.

Sinh sống trong môi trường với khí hậu quá nóng cũng dẫn tới da mặ tiết dầu nhiều hơn (bởi mấy nước xứ lạnh ít mụn hơn người châu Á mình đó).

Do hành vi (Behaviors)

sờ tay vào mụn trứng cá
Rồi xong, chuẩn bị đi tiệc mà tự nhiên nổi mụn vậy nè

Đừng tưởng rửa mặt thật kĩ là tốt nhe. Nố nồ. Rửa mặt quá kĩ sẽ kích ứng bề mặt da, dẫn đến hình thành mụn. Hoặc những bạn hay để tóc dài, đeo nón trùm kín mặt hoặc vải buộc đầu cũng sẽ làm kích ứng da và tắt nghẽn các lỗ chân lông.

Nặn mụn cũng là một thói quen xấu dẫn đến nổi mụn nữa đó nha. Một nguyên nhân thường thấy nữa là do thói quen ăn uống. Ăn quá ít mỡ, ăn nhiều socola, chất có đường sẽ dẫn đến nổi mụn nhiều hơn đó.

Do các sản phẩm vật lí (Products):

kem tị mụn
Đừng tin lời quảng cáo mà xài sản phẩm trị mụn vô tội vạ nhé mọi người

Không phải sản phẩm trị mụn nào cũng “trị mụn” được đâu nhé. Còn phụ thuộc rất nhiều vào làn da của bạn hoặc thành phần có trong sản phẩm nữa đó.

Ngoài ra, các mỹ phẩm kém chất lượng cũng khiến da mặt của bạn xấu đi, và tạo điều kiện hoàn hảo để lũ mụn “làm điểm nhấn” miễn phí trên mặt bạn.

Phew, vậy là tụi mình đã nắm được sơ sơ các nguyên nhân chính gây ra mụn rồi hen.

Giờ thì mình đi đến bước “chia để trị” nào!

Phân biệt các bệnh về da giống mụn trứng cá:

Có không ít bạn đã tốn không công sức để điều trị mụn, nhưng kết quả thì chẳng thấy đâu. Đôi khi không phải do cách bạn điều trị sai, mà có thể do bạn chuẩn đoán bệnh sai.

Có một số bệnh về da có biểu hiện rất giống mụn, hãy cùng tụi mình điểm qua một số bệnh thường gặp về da tương tự mụn để tránh có hiểu lầm đáng tiếc nhé.

Viêm nang lông:

viêm nang lông
Viêm nang lông rất giống mụn viêm đỏ

Vị trí: lưng, cằm, vai.

Biểu hiện: mục đỏ, thâm. Giống với mụn viêm đỏ.

Nguyên nhân: do vi khuẩn tụ cầu vàng gây ra.

Hạt kê/mụn đá (Milia)

Biểu hiện của mụn đá hay còn gọi là hạt kêVị trí: vùng mặt.

Biểu hiện: màu trắng đục, ẩn dưới da.

Nguyên nhân: do sự bít tắt lỗ chân lông.

Viêm da quanh miệng

viêm da

Vị trí: quanh vùng miẹng.

Biểu hiện: mụn nước, nốt sần, mủ, bong da tróc vảy.

Nguyên nhân: thường là do sử dụng corticoid trong thời gian dài.

Chàm nang lông

chàm nang lông

Vị trí: sau cổ, mặt, lưng.

Biểu hiện: ngứa, khô, nhám quanh các vị trí nang lông. Sậm màu. Giống với mụn ẩn dưới da.

Nguyên nhân: thời tiết, di truyền, căng thẳng, chế độ ăn thiếu khoa học.

Trứng cá đỏ

trứng cá đỏ

Vị trí: mặt, cổ.

Biểu hiện: ban đỏ mãn tính ở vùng mặt. Thấy rõ các mạch máu tại vùng thương tổn. Không có nhân mụn. Da mặt khô, nứt nẻ.

Nguyên nhân: Bôi kem steroid, môi trường, tiếp xúc với tia cực tím lâu ngày, đáp ứng miễn dịch bất thường.

Trứng cá sẹo lồi vùng gáy (AKN)

trứng cá sẹo lồi

Vị trí: mặt, cổ.

Biểu hiện: Các nốt sần viêm đỏ, sau đó phát triển thành sẹo lồi.

Nguyên nhân: nhiễm trùng; di chứng từ mụn nang, mụn viêm.

Phân loại mụn trứng cá:

các loại mụn
Gia phả nhà họ Mụn

Mụn trứng cá được phân thành 4 nhóm, 7 loại, dựa vào mức độ từ nhẹ đến nặng. Mỗi nhóm sẽ có những loại mụn riêng biệt.

Mụn trứng cá mức độ nhẹ:

Đặc điểm: Không để lại sẹo, chỉ có vài nhân mụn nhỏ.

Loại mụn: Mụn đầu đen (blackhead), mụn đầu trắng (whitehead).

Ngoài ra, còn có một loại mụn mà mọi người hay nhầm lẫn với mụn đầu trắng là mụn ẩn dưới da.

Mụn trứng cá mức độ trung bình:

Đặc điểm: Vẫn không để lại sẹo, nhưng bắt đầu có những nhân mụn lớn, sưng, có mủ.

Loại mụn: Mụn viêm đỏ (Papules) và mụn mủ (Pustules)

Mụn trứng cá mức độ trung bình nặng:

Đặc điểm: Có sẹo xuất hiện. Mụn sưng, nhú và có mủ. Các mụn này đều có chứa mô hoại tử hoặc mô chết.

Loại mụn: Mụn bọc (Nodules).

Bạn sẽ cần:

 

Mụn trứng cá mức độ nặng:

Đặc điểm: Để loại những nốt sẹo nặng và mụn loại nang, nốt. Các nang, nốt này đều sưng, cứng và chứa đầy mủ trên da. Đây là loại mụn nặng nhất và khó điều trị nhất.

Loại mụn: Mụn nang (Cysts)

Giờ thì chúng ta đã biết được có tổng cộng bao nhiêu nhóm và loại mụn rồi. Đến bước cuối cùng thôi nào!

Phương pháp điều trị mụn

Nếu bạn đã đọc tới đây, thì xem như cũng đã dành cho Take A Look ít nhiều sự tin tưởng rồi. Đáp lại tấm chân tình của bạn, mình xin giới thiệu vài phương pháp trị mụn khá hiệu quả dưới đây nhé:

Đối với mụn mức độ nhẹ:

Mặt nạ trị mụn
Đắp mặt nạ cho da ngời sángg

Cụ thể ở đây là điều trị mụn đầu đen và mụn đầu trắng.

Có thể sử dụng những phương pháp sau:

  • Điều trị bôi tại chỗ bằng các sản phẩm có chứa thành phần Benzoyl Peroxide hoặc Salicylic Acid. Hai thành phần này có thể loại bỏ nhân mụn bằng cách loại bỏ lớp sừng trên bề mặt.
  • Sử dụng các sản phẩm vật lí như: mask, sữa rửa mặt, kem đối với mụn đầu đen hoặc nặn mụn bởi các chuyên gia cũng là một phương pháp hiệu quả.

Đối với mụn mức độ trung bình:

Mụn viêm đỏ hoặc mụn mủ sẽ là mục tiêu của tụi mình.

  • Dùng kháng sinh chứa thành phần như Doxycyline hoặc Tetracyline (uống hoặc bôi đều được).
  • Chị em phụ nữ có thể cân nhắc sử dụng Spironolactone để điều hòa hóc-môn, cân bằng tiết tố trong cơ thể.
Chắc bạn sẽ cần:

 

Đối với mụn mức độ nghiêm trọng:

Điển hình là mụn bọc và mụn nang.

  • Isotretinoin (là một dẫn xuất của vitamin A) ghi nhận hiệu quả trong việc điều trị mụn trứng cá triệu chứng nặng. Thuốc có tác dụng trực tiếp trong việc chế tiết bã nhờn.

Trị mụn bằng phương pháp tư vấn tâm lý, cụ thể:

  • Thuốc giải lo âu (Anti-Anxiety Medications)
  • Phản hồi sinh học (Biofeedback).
  • Test dị ứng và chức năng miễn dịch (Allergy and Immune Function Testing).
  • Và liệu pháp hành vi nhận thức (Cognitive Behavioral Therapy)

Điều trị sẹo gây ra bởi mụn:

Mụn “chết” chưa phải là hết. Điều trị mụn không đúng cách sẽ làm chúng ta phải mất thêm thời gian xử lý “tàn dư” của chúng: sẹo.

  • Dùng kem có chứa Treitinoin.
  • Tiêm chất làm đầy mô và siêu mài mòn da hay mài da vi điển để loại bỏ các vết sẹo nông.
  • Các phương pháp điều trị bằng Laser cũng rất phổ biến để kích thích hồi phục da.

Trên đây là những cách điều trị phổ biến và ghi nhận kết quả khả quan được tụi mình tổng hợp lại.

Mình biết là mọi người ít nhiều thấy phấn khích vì đã hiểu được kha khá về mụn và cách điều trị.

Nhưng gượm đã nào! Đừng thoát vội nhé.

Phòng bệnh lúc nào cũng hơn chữa bệnh. Cùng tụi mình tìm hiểu nốt phần quan trọng nhất trong bài viết này nhé!

Cách phòng ngừa mụn

Phòng ngừa mụn vừa khó mà cũng vừa dễ.

Yếu tố quan trọng nhất quyết định mụn có nổi trên mặt mình hay không đó chính là sự quyết tâm!

mụn trứng cá đỏ
Quyết tâm đẩy lùi mụn nào!
  • Quyết tâm không thức khuya.
  • Quyết tâm không ăn thực phẩm dầu mỡ, cay nóng này.
  • Quyết tâm ngủ đủ giấc, ăn đủ chất.
  • Quyết tâm loại bỏ những sản phẩm kém chất lượng ra khỏi bộ sưu tập làm đẹp.
  • Quyết tâm luôn giữ vệ sinh thân thể, mền gối và trang phục. Đừng để lũ vi khuẩn nhân cơ hội bám vào đó nhé.
  • Và cuối cùng là cố gắng hết sức để giữ cho bản thân một tâm trạng vui vẻ, yêu đời. Tránh xa “xì chét” nhé mọi người.

Ngàn lời hoa mỹ không bằng những phương pháp phòng ngừa trị mụn hiệu quả nói trên. Chỉ cần một chút quyết tâm, một chút cố gắng và thêm xíu may mắn, vậy là bạn đã có 69% cơ hội để giữ khuôn mặt mình xinh đẹp rồi.

Đôi lời gửi gắm…

tới những độc giả mến thương đang đọc bài viết này.

Mụn như là “crush” của tụi mình vậy. Mình nhìn thấy, chạm vào được, cảm nhận “hơi ấm” của nó đến từ chân tơ kẽ tóc, thế mà nó chỉ đem lại toàn “nỗi đau” cho tụi mình.

Cuộc chiến với mụn là một cuộc chiến trường kì. Cho dù:

  • Tụi mình đã đốt hết tháng lương này đến tháng lương khác vào các sản phẩm trị mụn nhưng kết quả vẫn đâu lại vào đấy.
  • Hay chịu những cái nhìn không mấy thiện cảm từ những người xung quanh,

thì cũng đừng nản chí và từ bỏ nhé!

Take A Look xin hứa sẽ đồng hành cùng mọi người trên hành trình đầy khó khăn này!

Facts về mụn trứng cá có thể bạn chưa biết

  • Bụi bẩn không làm bạn bị mụn: Mà nguyên nhân chính là do lỗ chân lông bị nghẽn, làm chất nhờn không thoát ra được.
  • Chỉ có 1 cách duy nhất để nổi mụn: Đó là khi chất nhờn được tiết ra quá nhiều và lỗ chân lông bị đóng kín. Lúc này chất nhờn và vi khuẩn không thoát ra được sẽ sinh ra mụn.
  • Rửa mặt nhiều sẽ làm mụn nặng hơn: rửa mặt liên tục và quá sạch sẽ làm kích ứng và khô da. Và khi da bị khô thì sao nào? Hiển nhiên là cơ thể sẽ tiết chất nhờn nhiều hơn.
  • Phơi nắng có thể làm giảm mụn: Chỉ cần dành 10 – 20p mỗi ngày để phơi nắng, bạn sẽ thấy hiệu quả rõ rệt theo thời gian. Vì ánh nắng mặt trời cung cấp vitamin D, giúp cơ thể trị mụn rất tốt. Facts About Acne. Good House Keeping. November 4, 2014." data-toggle="popover" data-container="body" data-placement="bottom">[1]