Gốc tự do: căn nguyên của sự lão hóa và bệnh tật của con người

Theo một số nghiên cứu chỉ ra rằng gốc tự do là nguyên nhân gây ra hàng trăm bệnh tật của con người. Và trong cơ thể chúng ta có rất nhiều loại gốc tự do khác nhau. Vậy gốc tự do là gì và những nó gây hại gì cho cơ thể con người? Trong bài viết này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết hơn về nó nhé.

Đọc thêm:

Vậy gốc tự do là gì?

Theo định nghĩa khoa học, gốc tự do (tên tiếng Anh là Free radical) là một phân tử với một điện tử độc lập hoặc chưa tạo thành cặp (gọi là unpaired electron) hay nói đúng hơn là bị thiếu 1 electron. Chính vì sự thiếu hụt đó mà phân tử đó luôn tìm mọi cách để chen ngang và chiếm lấy các phân tử khác. Điều này vô tình lại tạo nên sự rối loạn trong cách vận hành thông thường của tế bào.

Nguyên nhân xuất hiện gốc tự do:

Da của chúng ta được cấu tạo từ các phân tử. Mỗi ngày, các phân tử này đều bị mất đi. Nguyên nhân chính là do ảnh hưởng từ ánh nắng mặt trời – hay còn được goi là các tia UVB.

Khi electron ngoài cùng của một phân tử bị mất đi, phân tử đó trở thành gốc tự do. Và như đã giải thích ở trên, các gốc tự do này do bị thiếu hụt 1 electron, nên bắt đầu hành trình “ăn cắp” các electron từ môi trường xung quanh.

Và đây là lúc quá trình Free Radical Damage diễn ra.

Vậy cụ thể gốc tự do ảnh hưởng đến sức khỏe của chúng ta như thế nào, ở phần tiếp theo của bài viết này mình sẽ phân tích kỹ hơn để mọi người cùng nắm được.

Free Radical Damage – Căn nguyên của sự già nua và bệnh tật

Khi một phân tử tự lấp đầy electron từ môi trường bên ngoài, nó sẽ trở thành một “kẻ dị biệt”, có nghĩa là sẽ ảnh hưởng tới những phân tử khác trong cơ thể. Trong số đó, Oxy là thứ chịu tác động tiêu cực nhiều nhất. Oxy sẽ dễ dàng bị mất electron (oxy hóa).  Và việc oxy hóa liên tục sẽ khiến cơ thể chúng ta già đi nhanh chóng

Quá trình trên được gọi là Free Radicals Damage

Bạn chắc chắn sẽ cần:

Tác hại của gốc tự do với sức khỏe con người

Gốc tự do gây tổn hại cho cơ thể ở cấp độ tế bào. Cụ thể những tế bào nằm ở DNA, protein và màng tế bào sẽ chịu tổn thương nhiều nhất.

  • DNA bị tổn hại sẽ gây ra bệnh tật, nguy hiểm nhất và vẫn không có thuốc chữa trị cho đến hiện nay chính là ung thư.
  • Protein bị ảnh hưởng sẽ làm các cơ và mô bị cắt đứt, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn.
  • Còn màng tế bào như một lớp khiên giúp bảo vệ tế bảo khỏi những tác nhân xấu từ bên ngoài.
  • Nguyên nhân chính khiến con người không thể thoát khỏi tuổi già và bệnh tật.
Sự lão hóa
Chúng ta già đi là vì gốc tự do

Ngoài ra, gốc tự do còn là mầm mống của một số các loại bệnh nguy hiểm sau đây:

  • Bệnh tim mạch.
  • Bệnh rối loạn hệ thống miễn dịch.
  • Suy giảm thị lực.

Điều đáng buồn là gốc tự do không gây ra những ảnh hưởng ngay đối với cơ thể mỗi chúng ta. Thay vào đó nó tích lũy từ từ hàng ngày và dần ảnh hưởng đến cơ thể con người. Điều này cũng một phần lý giải vì sao cơ thể chúng ta theo thời gian cũng xuống sức khỏe và già yếu đi.

Các biện pháp hạn chế gốc tự do

Xóa bỏ hoàn toàn gốc tự do trong cơ thể con người là điều không thể. Thay vì vậy chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những phương pháp giúp hạn chế đến mức tối đa sự gia tăng đột biến của nó trong cơ thể con người. Và tất cả những phương pháp trên đều không thể thiếu một thứ: Anti-oxidants hay còn gọi là chất chống oxy hóa.

Anti-oxidants sẽ bù đắp electron cho các gốc tự do bị thiếu hụt electron ngoài cùng và ngăn cản các gốc tự do này lấy cắp electron từ những phân tử khác.

Gốc tự do và chất chống oxy hóa
Quá trình chất chống oxy hoa cung cấp electron cho gốc tự do

Một số phương pháp để tăng cường chất chống oxy hóa có thể từ bên trong và giảm thiểu tác động của gốc tự do từ bên ngoài như:

  • Hạn chế tiếp xúc với khói bụi và khói thuốc lá. Thực tế khói bụi và khói thuốc lá cũng là nguyên nhân gây ra nhiều loại bệnh khác nhau. Do đó nếu có thể nên tạo cho mình một môi trường sống tự nhiên, trong lành; hạn chế tiếp xúc quá lâu trong điều kiện môi trường ô nhiễm.
  • Xây dựng cho mình một chế ăn uống và sinh hoạt hợp lý. Giữ trạng thái cân bằng trong cuộc sống, hạn chế thức khuya và tuân thủ theo đồng hồ sinh học của mỗi người. Bổ sung thêm nhiều rau quả, trái cây trong bữa ăn hàng ngày. Hạn chế muối và những thực phẩm nhiều dầu mỡ. Cá, omega 3 6 9, các thực phẩm như dâu tằm, blueberry, strawberry đều cung cấp rất nhiều chất chống oxy hóa cho cơ thể.
  • Luôn luôn sử dụng kem chống nắng. Đây là điều bắt buộc. Như đã giải thích ở trên, chống nắng kĩ càng sẽ làm hạn chế ảnh hưởng từ tia UV – nguyên nhân hàng đầu sản sinh ra các gốc tự do.
Bạn có biết:

Trên đây là một số thông tin mình chia sẻ về gốc tự do và những tác hại mà nó gây ra cho cơ thể con người. Nếu như bạn thấy thông tin này hữu ích, hãy chia sẻ nó cho những người khác nhé.

Nguồn tham khảo:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3249911/